Beperkingen door sociale media platforms raken goede doelen in heel Europa
De campagnes van goede doelen worden steeds vaker niet meer geplaatst op sociale media, bijvoorbeeld advertenties over kinderrechten of klimaat. Nieuw Europees onderzoek laat zien dat sociale mediaplatforms deze campagnes tegenhouden of beperken. Om toch zichtbaar te blijven passen organisaties hun boodschap aan - een vorm van zelfcensuur. Dit raakt hun bereik, fondsenwerving en de ruimte om maatschappelijke kwesties onder de aandacht te brengen.
Op 10 oktober 2025 is de nieuwe Europese Transparantieverordening inzake Politieke Reclame (TTPA) in werking getreden. De verordening bevat geen verbod maar introduceert transparantieverplichtingen voor politieke boodschappen die het resultaat van een verkiezing of referendum, stemgedrag of een wetgevings- of regelgevingsproces kunnen beïnvloeden. De verordening spreekt niet over maatschappelijke boodschappen. Toch kiezen grote sociale mediaplatforms zoals Meta ervoor om deze brede categorie onder politieke reclame te scharen en volledig te weren van haar platforms.
Europees onderzoek bevestigt breed en zorgelijk patroon
Om die reden is dit vraagstuk, mede op ons initiatief, in Europees verband onderzocht, in samenwerking met de European Fundraising Association (EFA), waarbij ook in Nederland een enquête is uitgezet. Aan het onderzoek namen goede doelen uit meerdere Europese landen deel.
De resultaten laten een duidelijk en zorgelijk patroon zien: de TTPA is bedoeld voor politieke advertenties, maar sociale mediaplatforms gebruiken de verordening om advertenties van goede doelen te weren. Ook advertenties die niet eens als 'politieke reclame' kunnen worden aangemerkt. Het beleid van de social mediaplatform is bovendien inconsistent, waardoor organisaties niet weten waar ze aan toe zijn. Hierdoor komen communicatie, fondsenwerving en belangenbehartiging van goede doelen onder druk te staan.
Grote impact op bereik, inkomsten en vrijheid van meningsuiting
Uit het onderzoek onder 170 maatschappelijke organisaties uit 12 landen blijkt de impact aanzienlijk:
- 58% meldt negatieve gevolgen voor online advertenties;
- binnen deze groep zag 47% een daling in inkomsten uit online donaties, waarvan 18% een sterke afname rapporteert;
- binnen deze groep geeft 88% aan dat de vrijheid van meningsuiting en het vermogen om als maatschappelijke organisatie te functioneren onder druk staan.
Meer dan de helft van alle ondervraagde organisaties wordt dus geraakt door de gevolgen van beperkingen op online advertenties—een zorgwekkend groot aandeel. Deze bevindingen zijn in lijn met de uitkomsten in Nederland. De EFA-enquête laat zien dat het platformbeleid directe en brede gevolgen heeft: maatschappelijke organisaties bereiken moeilijker een groot publiek en zien hun fondsenwervingsinkomsten teruglopen. Dit probleem raakt organisaties in heel Europa en is niet beperkt tot een specifieke sector.
Campagnes afgewezen en aanpassing van boodschap door zelfcensuur
Digitale advertenties worden bovendien regelmatig op onduidelijke of inconsistente gronden afgewezen. Met name Meta (Facebook en Instagram), maar ook Google Ads, YouTube, TikTok, LinkedIn en Microsoft Ads worden genoemd. Campagnes over onderwerpen als dakloosheid, vluchtelingenbescherming, gezondheid, vrouwenrechten en klimaat worden aangemerkt als ‘politiek’ of ‘maatschappelijk’ en daardoor beperkt of geweerd. Als reactie passen organisaties steeds vaker zelfcensuur toe, bijvoorbeeld door hun taalgebruik te verzachten of beeldmateriaal aan te passen. Deze uitkomsten bevestigen de zorgen die goede doelen al in oktober uitspraken over de impact van platformbeleid op hun werk.
Van kinderrechten tot klimaat: campagnes geblokkeerd
Terre des Hommes zag advertenties voor lesmateriaal over kinderrechten afgewezen, omdat het woord ‘kinderrechten’ als ‘politiek’ werd aangemerkt. Ook Solidaridad kreeg een advertentie over de impact van klimaatverandering op koffieconsumptie niet geplaatst. Greenpeace Nederland ervaart vergelijkbare beperkingen: zo wordt het gebruik van het woord ‘plastic’ in advertenties afgewezen en zijn campagnes over diepzeemijnbouw niet langer toegestaan.
Dit is een zeer zorgelijke ontwikkeling. Het is essentieel dat goede doelen hun donateurs en achterban kunnen bereiken voor steun en betrokkenheid. Zij doen dit niet voor zichzelf, maar om op te komen voor kwetsbare groepen, noodhulp te bieden, onderzoek mogelijk te maken en maatschappelijke problemen aan te pakken.
Oproep tot snelle bijsturing van platformbeleid
Wij brengen deze bevindingen onder de aandacht van de Europese Commissie (in EFA-verband), de Tweede Kamer en het Commissariaat voor de Media. De huidige toepassing van het platformbeleid heeft ongewenste gevolgen en vraagt om snelle bijsturing, zodat maatschappelijke organisaties hun werk kunnen blijven doen en hun communicatie niet onnodig wordt beperkt.
Download hier het EFA TTPA Impact rapport
Download hieronder de Nederlandse onderzoeksresultaten
Lees hier ons eerdere artikel met de zorgen van goede doelen
Meer weten? Neem contact op met Anika de Groot, projectcoördinator Goede Doelen Nederland: degroot@goededoelennederland.nl
